تولید محصولات جانبی گران قيمت از کندوهای عسل

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز خراسان جنوبی، حدود 19 هزار کلنی زنبور عسل در این استان وجود دارد که سالانه حدود 110 تن عسل از آن برداشت می شود.
11 نوع عسل در خراسان جنوبی تولید می شود که گرانترین آنها عسل زرشک و عناب است که تا کیلویی 80 هزار تومان به فروش می رسد.

اما محصولات دیگری همچون گرده گل، ژل رویال و بره موم نیز در کندوهای عسل وجود دارد که هم خواص شان به مراتب بیشتر از عسل است و هم ارزش ریالی آنها بسیار بالاتر از عسل است اما برای جمع آوری آنها صبر، دقت و ظرافت بیشتری در کار لازم است.
ژل رویال
ژل رویال یا ژل سلطنتی یک ترشح پروتئینی است که از غدد فک پایینی زنبور عسل کارگر خارج می شود. این ژل تنها غذایی است که در طول عمر ملکه به او داده می شود و همچنین همه لاروهای کوچک در سه روز اول پس از بیرون آمدن از تخم با ژل رویال تغذیه می شوند.
50 درصد وزن خشک ژل رویال را پروتئین تشکیل می دهد. گزارش شده که ۹ تا از پروتئین های اصلی ژل رویال ۸۰ تا ۹۰ درصد کل پروتئین ها را تشکیل میدهند.
ژل رویال خواص بسیار زیادی دارد که مهمترین آنها شامل تقویت سیستم ایمنی و خنثی کردن واکنشهای حساسیتی، ضدتومور بودن، تقویت حافظه کوتاه مدت برای درمان بیماران آلزایمری، حفظ سلامت گوارشی به دلیل داشتن پروبیوتیک های مفید، محافظت از پوست در برابر پیری با افزایش تولید کلاژن، کاهش عوارض پوکی استخوان، تسریع درمان زخمها، درمان ناباروری و دیابت است.
آقای نوفرستی از تولیدکنندگان عمده عسل در خراسان جنوبی می گوید: تولید و جمع آوری ژل رویال نیاز به تخصص خاصی دارد که دوره آموزشی آن باید توسط زنبوردار گذرانده شود و اکنون که این دوره تخصصی توسط یکی از زنبورداران بیرجندی آموزش داده می شود، و از طرفی کارخانه تولید عسل بیرجند ژل رویال تولیدی را از زنبورداران خریداری می کند، تمایل زنبورداران برای تولید و جمع آوری این محصول گران قیمت افزایش یافته است.
مدیرعامل کارخانه عسل بیرجند می گوید: هر کیلوگرم ژل رویال 6 تا 7.5 میلیون تومان از زنبورداران خریداری و در این کارخانه برای بازارهای داخلی و خارجی بسته بندی می شود.
پارسال 3.5 کیلوگرم ژل رویال از کندوهای عسل خراسان جنوبی و حدود 100 کیلوگرم ژل رویال از استانهای تهران، آذربایجانهای غربی و شرقی و مازندران برای بسته بندی به کارخانه عسل بیرجند ارسال شد.

علیمحمدی افزود: تا سه یا چهار سال گذشته به دلیل اینکه خریدار مناسبی برای ژل رویال تولیدی زنبورداران استان نبوده است، زنبورداران توجه زیادی به جمع آوری این محصول ارزشمند نداشته اند.
ژل رویال از داخل کندوی عسل و از ناحیه بالای خانه هر لارو جوان جمع آوری می شود.
هم اکنون یوسفی فر یکی از زنبورداران عمده خراسان جنوبی، در روستاهای بهدان و نوفرست بیرجند، سایت تولید و جمع آوری ژل رویال راه اندازی کرده است.
بره موم
از دیگر محصولات جانبی کندوهای عسل است که به عنوان ماده ضدعفونی کننده و عاملی مؤثر در پیشگیری از ورود و شیوع بیماری‌ها در کندو به شمار می‌آید.
برای تولید بره موم، زنبور ابتدا تکه‌های صمغ تراوش شده از جوانه یا تنه برخی درختان را به وسیله پاهای عقب و قطعات دهانی جدا و سپس آنها را به کمک بزاق دهان نمناک می کند و شکل حبه مانند به آن می‌دهد و در نهایت به وسیله آرواره ها و به کمک پاها حبه‌ها را در داخل سبد گرده در پاهای عقبی قرار داده و به کندو حمل می‌کند.
مصارف بره موم
بره موم در محل ورود زنبوران به داخل کندو قرار دارد و به دلیل این که زنبورها پیش از ورود به کندو از روی آن عبور می کنند، نقش ضدعفونی کننده دست و پای زنبوران را در بدو ورود به کندو ایفا می کند. همچنین پر کردن شکاف‌ها، جلا دادن و ضد عفونی کردن جدار داخلی کندو و قاب‌ها از دیگر کاربردهای بره موم است.
این ماده خارق العاده خواصی مانند ضد تومور و ضد سرطان، ضد باکتریایی، ضد قارچی، ضد انگلی، آنتی اکسیدانی، ضد التهاب، ضد پوسیدگی دندان دارد، همچنین به عنوان تقویت کننده سیستم ایمنی بدن، بهبود دهنده اختلالات دهان و لثه، بی حس کننده موضعی، کاهش دهنده فشارخون کاربرد دارد.
در طب سنتی از بره موم در درمان بیماری های عفونی استفاده شده است. این ماده ارزشمند به وسیله قرار دادن تله مخصوصی در بالای کندوی عسل جمع آوری می شود. زیرا زنبورها برای مقابله با این تله که نوعی دشمن به حساب می آید سطح تله را با بره موم می پوشانند.
مدیرعامل کارخانه عسل بیرجند می گوید: هر کیلوگرم بره موم 180 تا 200 هزار تومان خریداری می شود و زنبورداران استان در سال 96 ، حدود 60 کیلوگرم بره موم جمع آوری و به کارخانه تولید عسل فروختند.
گرده‌ی گل
غذایی کامل است و عناصر بسیاری دارد که محصولات حیوانی دیگر ندارند. از هر منبع حیوانی دیگری پروتئین بیشتری دارد. اسید آمینوهای بیشتری نسبت به گوشت گوساله، تخم مرغ یا پنیر با وزن مساوی دارد.
حدود نیمی از پروتئین گرده گل به شکل آمینو اسیدهای آزاد است که آماده استفاده مستقیم توسط بدن هستند.
برای جمع آوری حدود یک قاشق چای خوری گرده گل، یک زنبور عسل به مدت روزانه هشت ساعت در طول یک ماه کار، زحمت می کشد. پودر گرده گل بیش از دو میلیون دانه گرده گل دارد و یک قاشق چای خوری آن حاوی بیش از دو میلیارد و نیم دانه گرده گل است. افزایش انرژی، نرم کننده پوست، سیستم تنفسی، درمان حساسیت، بهبود سیستم گوارشی، تقویت سیستم ایمنی، درمان اعتیاد با سرکوب هیجانات ناگهانی، پشتیبانی از سیستم قلبی عروقی، تسکین دردهای ناشی از غده ی پروستات و درمان مشکلات نازایی تنها گوشه ای از خواص ارزشمند گرده گل است که مسئولیت جمع آوری آن بر دوش زنوران کارگر است.
آقای علی محمدی گفت: هر کیلوگرم گرده گل نیز 120 هزار تومان ارزش دارد که زنبورداران خراسان جنوبی پارسال 260 کیلوگرم از این محصول ارزشمند را جمع آوری و تحویل کارخانه تولید عسل دادند.
نکته قابل توجه محصولات جانبی کندوهای عسل، جایگاه طلایی است که می توانند در بازارهای خارجی به خود اختصاص دهند و این مهم مستلزم حمایت مسئولان از واحدهای تولیدی و فرآوری مربوط به محصول عسل است.