دیپلماسی ترامپ؛ تهاجم یا مصالحه

دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا به تازگی دیدار خود را با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه در هلسینکی برگزار کرد اما بر اساس آنچه رسانه ها و دستگاه سیاست خارجی اعلام کردند این دیدار و حواشی آن به طور کلی فاجعه آمیز بوده است. جان مک کین سناتور آمریکایی این دیدار را "یکی از ننگین ترین نمایش های یک رئیس جمهور آمریکا در تاریخ" توصیف کرد. ­ نانسی پلوسی رئیس فراکسیون اقلیت دموکرات در مجلس نمایندگان آمریکا و آرنولد شوارتزنگر‏, بازیگر معروف هالیوود و فرماندار سابق ایالت کالیفرنیا, اظهارات ترامپ را در نشست خبری مشترک با پوتین شرم آور توصیف کرد. چاک شومر رهبر دموکرات‌های سنای آمریکا نيز درباره موضع رئیس جمهور آمریکا در مقابل رئیس جمهور روسیه در نشست غیرعلنی آنها ابراز نگرانی کرد.
هدف این بحث ها و انتقادها موضوع های مطرح شده در آن دیدار، امتیازات سیاسی ترامپ به پوتین یا حتی خود دیدار بین این دو رئیس جمهور نبود بلکه - به گفته باب کورکر رئیس کمیته روابط خارجی سنا - "نمایشی که ترامپ در نشست خبری با پوتین از خود نشان داد باعث شد آمریکا همانند کشوری ضعیف دیده شود" و این مهمترین عامل برانگیختن این انتقادات است. اين مواجهه ضعيف با رئيس جمهور روسيه از ترامپي که جز با زبان تهديد سخن نمي گويد بعيد به نظر ميرسد.
نمایش ترامپ چنان ضعیف بوده که گفته می شود این تصور در آمریکا تقویت شده که مسکو مدارک فراوانی علیه وی در اختیار دارد و با استفاده از آن رفتار وی را کنترل می کند.
پیش از این بخصوص در رقابت های انتخاباتی ترامپ بارها از شخصیت پوتین تمجید کرده بود با این حال دولت وی نيز بر دامنه تحریم های روسیه در اين سال هاي اخير افزوده است. دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا روز سه شنبه در واشنگتن - پس از بازگشت از هلسینکی - هم تاکید کرد تحریمهای وضع شده بر ضد روسیه لغو نخواهد شد.
این رویکرد ملون و رنگارنگ ترامپ -که ممزوجی از تهاجم- تهدید و انفعال - مصالحه است - در قبال کره شمالی نیز دیده می شود. ­دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا روز سه شنبه گفت بر اساس پیمانی که با کیم جونگ اون رهبر کره شمالی منعقد کرده است هیچ عجله ای برای خلع سلاح هسته ای کره شمالی وجود ندارد. این موضع گیری رئیس جمهور آمریکا به معنای چرخش از مواضع سابق خود او است که بارها تاکید کرده بود فرآیند خلع سلاح باید به سرعت اتفاق بیفتد.
اين تلون مي تواند ناشي از شخصيت بي ثبات و نا اشنايي وي با ديپلماسي باشد اما ممکن است علت اين انفعال و مصالحه جويي رئيس جمهوري آمريکا شدت نابساماني اوضاع جهان و آمريکا باشد. به تعبير ديگر آمريکا اساسا چاره اي جز کوتاه آمدن در برابر روسيه و حتي کره شمالي، چين، اروپا و ايران ندارد.
گفته مي شود برگزاری دیدار پوتین و ترامپ در هلسینکی برداشتن یک گام شجاعانه سیاسی برای رسیدن به روابط با ثبات تر و سازنده تر بین آمریکا و روسیه است. حتی سرسخت ترین مخالفان روسیه در واشنگتن نیز با این موضوع که آشتی آمریکا و روسیه در جهت منافع ملی آمریکاست مخالفتی ندارند.
آمریکا و روسیه دو کشوری هستند که در مجموع 13 هزار کلاهک هسته ای دارند (90 درصد کل کلاهک های هسته ای جهان) و اغلب در مسائل مختلف با یکدیگر دچار اختلاف هستند. ماموران روسیه در اوکراین از گروه های نیابتی طرفدار روسیه که با ارتش اوکراین مبارزه می کنند حمایت می کنند و این در حالی است که ارتش اوکراین از آمریکا موشک های ضد تانک جاولین دریافت می کند. با وجود آنکه شورای امنیت سازمان ملل تحریم هایی علیه پیونگ یانگ اعمال کرده است، بندرهای روسیه به روی تانکرهای کره شمالی باز هستند. و در نهایت در نیم کره غربی که آمریکا در آن قرار دارد، روس ها به نیکلاس مادورو رئیس جمهور ونزوئلا کمک اقصادی می کنند و این در حالی است که آمریکا این کشور را در رابطه با چرخش به سمت دیکتاتوری و حکومت خودکامه تحت فشار اقتصادی قرار می دهد. روسيه از برجام حمايت مي کند و ترامپ از آن به صورت يک جانبه خارج شده است و ...
در اين شرايط دولت آمريکا چاره اي جز در پيش گرفته يک ديپلماسي مصالحه جويانه در قبال روسيه ندارد. اما اين رويکرد نبايد به گونه اي باشد که قدرت نفوذ آمريکا در جهان شکننده و ضعيف به نظر برسد. ظاهرا به همين علت شاهد افزايش انتقادات در آمريکا از رويکرد ترامپ در قبال پوتين هستيم. هدف اين انتقادات نيز رساندن اين پيام به پوتين و جهان است که رويکرد منفعالانه و مصالحه جويانه ريشه در شخص ترامپ دارد نه در اوضاع داخلي و بين المللي آمريکا يا قدرت گرفتن رقباي اين کشور - از جمله روسيه- در جهان.

-------------------------------
عبدالرضا خليلي