عرضه برق در بورس انرژی باعث افزایش قیمت نمی‌شود

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، در برنامه میز اقتصاد امروز ۳۰ تیر مدیرعامل بورس انرژی، سخنگوی وزارت صنعت معدن و تجارت و مدیر دفتر معاملات خارج از بازار برق شرکت مدیریت شبکه برق ایران، سازوکار‌های تامین برق صنایع در بورس انرژی را بررسی کردند.

در این گفت‌و‌گو، گلایه‌های صنعتگران مبنی بر فشار‌های اقتصادی ناشی از قیمت‌های بالای برق در بورس انرژی که در برخی موارد تا ۲۰ هزار تومان به ازای هر کیلووات نیز برآورد می‌شود، به طور جدی به بحث گذاشته شد.

محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی، با تشریح ابزار‌های متنوع معاملاتی در این بازار، بر تفکیک تابلو‌های برق عادی، سبز و آزاد تأکید کرد و توضیح داد که هدف اصلی از استقرار این سازوکارها، حرکت تدریجی به سمت آزادسازی و ارتقای کیفیت خدمات در صنعت برق کشور است.

وی با اشاره به تکالیف مقرر در بند «ب» ماده ۴۳ برنامه هفتم، از برنامه‌ریزی برای رساندن سهم معاملات برق در بورس انرژی به ۶۰ درصد خبر داد و یادآور شد که این شاخص در محدوده ۳۰ درصد در نوسان است.

مدیرعامل بورس انرژی در پاسخ به ابهامات درباره ارتباط میان محدودیت‌های شبکه برق و تحقق اهداف معاملاتی، تصریح کرد که افزایش قطعی برق صنایع، محرک اصلی برای رسیدن به هدف ۶۰ درصدی نیست؛ چرا که بخش عمده معاملات بورس انرژی، به‌ویژه در تابلوی برق عادی، با هدف تسویه مستقیم و بدون واسطه انجام می‌شود و ارتباط مستقیمی با شرایط اضطراری ناترازی برق ندارد.

نظیفی تأکید کرد: تفاوت میان قیمت‌های کشف شده در تابلو‌های مختلف، ناشی از کارکرد‌های متفاوت این ابزار‌ها در اقتصاد صنعت برق است که وزارت نیرو و وزارت اقتصاد به عنوان متولیان این حوزه، راهبری آن را بر عهده دارند.

مدیرعامل بورس انرژی، در پاسخ به سوالی پیرامون سازوکار قیمت‌گذاری در تابلوی آزاد و سبز و چرایی تفاوت قیمت آن با تابلوی عادی اظهار داشت: در تابلوی عادی بورس انرژی، به دلیل بافت دولتی و حاکمیتیِ خریداران و فروشندگان که عمدتاً به وزارت نیرو وابسته‌اند، ما شاهد رفتاری مشابه بخش خصوصی نیستیم. در واقع، این نهاد حاکمیتی سیاست‌های توزیعی خود را با هدف پایین نگه داشتن قیمت اعمال می‌کند و قیمت‌ها در این تابلو در محدوده ۳۲۰ تا ۳۳۰ تومان باقی می‌ماند.

وی در ادامه و در پاسخ به این پرسش که چرا در زمان اعمال محدودیت‌های برقی، قیمت‌ها در تابلوی آزاد و سبز تا ارقام ۱۵ تا ۲۰ هزار تومان افزایش می‌یابد، توضیح داد: کشف قیمت در تابلو‌های آزاد و سبز کاملاً رقابتی و تابع عرضه و تقاضاست. وقتی تقاضا در دوره‌های پرباری به‌شدت افزایش می‌یابد، قیمت‌ها طبیعتاً صعودی می‌شوند.

نظیفی با رد ادعایِ مدیریتِ عمدیِ عرضه توسط نیروگاه‌ها برای افزایش قیمت گفت: نیروگاه‌های بخش خصوصی، نیروگاه‌های اتمی و کوچک‌مقیاس که در تابلو‌های آزاد فعال هستند، برای افزایش سودآوری و بهبود راندمان، انگیزه‌ای قوی برای عرضه حداکثری دارند و با افزایش عرضه، قیمت‌ها مجدداً مسیر کاهشی را طی می‌کنند.

در ادامه این برنامه، عزت‌الله زارعی، سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، در ارتباطی تلفنی با اشاره به اینکه توضیحات مدیرعامل بورس انرژی را در خصوص سازوکار‌های معاملاتی شنیده است، بر ضرورت پیگیری چالش‌های تولیدکنندگان تاکید کرد.

زارعی با بیان اینکه گلایه‌های صنایع مبنی بر سنگینی بار مالی خرید برق از تابلوی آزاد در زمان‌های محدودیت، موضوعی است که در نشست‌های مشترک با وزارت نیرو مطرح شده، اعلام کرد که این وزارتخانه در حال بررسی راهکار‌هایی برای تعادل‌بخشی به وضعیت تامین برق صنایع است تا از فشار مضاعف بر بخش تولید کاسته شود.

ادامه بررسی چالش‌های تامین برق صنایع در برنامه «میز اقتصاد»، به ارائه پیشنهاد‌های ساختاری برای اصلاح نحوه عرضه و کشف قیمت در بورس انرژی اختصاص یافت. در این بخش، ضرورت تفکیک صنایع و ایجاد «عرضه‌های اختصاصی» به عنوان راهکاری برای جلوگیری از فشار‌های اقتصادی بر تولیدکنندگان مورد بحث قرار گرفت.

سخنگوی وزارت صمت، در تشریح وضعیت صنایع انرژی‌بر اظهار داشت: در حال حاضر تمامی صنایع با مدل‌های مختلف مصرف، در یک بازار با یکدیگر رقابت می‌کنند که این موضوع برای صنایعی با مصرف برق بالا، مانند فولاد، چالش‌زاست.

عزت‌الله زارعی، با پیشنهاد مدل «صنایع همگن» گفت: پیشنهاد وزارت صمت این است که همچون بورس کالا، عرضه برق برای صنایع همگن به صورت اختصاصی انجام شود تا رقابت بین صنایع با شرایط یکسان شکل بگیرد و نهاد‌های عرضه کننده نیز به سمت عرضه برق مازاد نیروگاه‌های خود به این صنایع هدایت شوند.

نظیفی درباره اینکه آیا بورس انرژی زیرساخت لازم برای اجرای عرضه اختصاصی و تفکیک صنایع را دارد؟ پاسخ داد: ما از نظر مقرراتی کاملاً آماده میزبانی از این معاملات هستیم. به محض اینکه از سوی مجموعه توانیر یا عرضه‌کنندگان، سفارش عرضه اختصاصی به بورس انرژی ارائه شود، این سازوکار عملیاتی خواهد شد.

وی با تأیید وجود «رقابت مخرب» در شرایط فعلی، تصریح کرد که با این تفکیک، صنایعی که حاشیه سود غیرمتعارفی ندارند، دیگر تحت فشار قیمت‌های ناشی از رقابت با سایر صنایع قرار نخواهند گرفت.

مدیرعامل بورس انرژی همچنین با اشاره به آمار‌ها و نوسانات قیمتی توضیح داد: قیمت برق در تابلوی عادی (که با بافت حاکمیتی مدیریت می‌شود) بین ۳۲۰ تا ۳۳۰ تومان است، اما در تابلوی سبز و آزاد که مکانیزم کاملاً رقابتی دارد، قیمت‌ها تا حدود ۱۲ هزار تومان نیز معامله شده‌اند. با این حال، نوسانات بازار در اسفند سال گذشته نشان داد که در صورت افزایش عرضه یا تغییر شرایط نقدینگی نیروگاه‌ها، قیمت‌ها قابلیت کاهش تا ۳۵۰۰ تومان را نیز دارند؛ بنابراین نوسان قیمت، بخشی ذاتی از ماهیت بازار آزاد است و نباید تنها به چشم یک فشار اقتصادی به آن نگریست.

در ادامه این بحث، بهروز احمدی حدید، مدیر دفتر معاملات خارج از بازار برق شرکت مدیریت شبکه برق ایران، در پاسخ به شائبه‌های موجود درباره عمدی بودن محدودیت‌های برق برای فشار به صنایع جهت خرید از بورس انرژی اظهار داشت: وزارت نیرو به شدت این ادعا را تکذیب می‌کند. رویکرد ما افزایش شفافیت و حرکت به سمت بازار رقابتی است.

وی با رد ارتباط میان قطعی برق و اجبار صنایع به خرید از بورس تأکید کرد: اتفاقاً آمار تحویل انرژی به صنایع در سال جاری نسبت به سال گذشته، باوجود تمامی مشکلات، بین ۶ تا ۱۵ درصد افزایش داشته است.

احمدی حدید درباره اینکه آیا عرضه‌کنندگان (نیروگاه‌های بخش خصوصی) رغبتی برای عرضه در بورس دارند؟ پاسخ داد: نیروگاه‌ها بخش خصوصی هستند و سرمایه‌گذاری کرده‌اند؛ بنابراین ملاحظات اقتصادی آنها باید دیده شود. با این حال، هم‌اکنون ما در بازار با «مازاد عرضه» مواجه هستیم؛ یعنی ظرفیت‌هایی وجود دارد که خریداران هنوز برای آنها اقدام نکرده‌اند.

وی خاطرنشان کرد که وزارت نیرو در حال بررسی ایده‌های نهایی برای عملیاتی کردن بازار اختصاصی برق است تا با همکاری بورس انرژی، تعادلی میان نیاز تولیدکنندگان و ملاحظات اقتصادی عرضه‌کنندگان ایجاد شود.